เมื่อกล่าวถึงความมือเติบแล้ว ชาวจีนนับเป็นคนชาติหนึ่งที่ขึ้นชื่อในด้านนี้มากที่สุดในโลก ด้วยจำนวนประชากรเกือบ 1,400 ล้านคน และการเติบโตทางเศรษฐกิจในอัตราที่สูงอย่างต่อเนื่อง ทำให้ชาวจีนมีกำลังซื้อเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้การค้าปลีกของจีนมีอัตราขยายตัวสูงที่สุดในโลกในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยมีปัจจัยสำคัญได้แก่ การเติบโตของกลุ่มคนชั้นกลาง ซึ่งเป็นแรงขับเคลื่อนภาคการบริโภคของจีน และการขยายตัวของชุมชนเมือง (Urbanization) ซึ่งเป็นศูนย์กลางการค้าปลีกขนาดใหญ่ และสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจถึงร้อยละ 90 ของเศรษฐกิจโดยรวม ทำให้สินค้าและธุรกิจมากมายของจีนและเทศต่างจับตามองตลาดค้าปลีกกันอย่างใกล้ชิด
     หนังสือพิมพ์ไชน่า เดลี (China Daily) ตีพิมพ์เมื่อต้นเดือนธันวาคม 2556 กล่าวถึง รายงานของคัชแมนแอนด์เว็คฟิลด์ (Cushman & Wakefield) กิจการที่ปรึกษาด้านอสังหาริมทรัพย์ชั้นนำระบุว่า จีนคาดว่าจะแซงญี่ปุ่นขึ้นเป็นเศรษฐกิจที่มีตลาดการค้าปลีกใหญ่ที่สุดในเอเซียในปี 2556 ทั้งนี้ เนื่องจากการเติบโตของการค้าปลีกที่ยังคงร้อนแรงต่อไปท่ามกลางการปรับโครงสร้างทางเศรษฐกิจของจีนที่หันมาเน้นการบริโภคภายในประเทศเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจมากขึ้นและสัญญาณการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจในปีนี้
     จากสถิติของทางการจีนพบว่า ธุรกิจค้าปลีกของจีนขยายตัวถึงระดับ 2 หลักต่อปีในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โดยเฉพาะสัญญาณการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของจีนก็ยิ่งทำให้ผู้บริโภคมีความมั่นใจและจับจ่ายใช้สอยมากขึ้น ยอดขายปลีกในจีนรายเดือนของปี 2556 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่า ชาวจีนใช้จ่ายเงินกว่า 20 ล้านล้านหยวนต่อปีเพื่อซื้อหาสินค้าอุปโภคบริโภคในปัจจุบัน
     ตลาดค้าปลีกในเมืองเอกอย่างปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ เซินเจิ้น และกวางโจว ซึ่งมีจำนวนผู้บริโภคที่มีรายได้สูงและใส่ใจกับแบรนด์มากที่สุดของจีน เติบโตระหว่างร้อยละ 9-16 ต่อปี ขณะที่ในเมืองรองระดับ 2 อาทิ เฉินตู หวู่ฮั่น หนานจิง เสิ่นหยาง และฉงชิ่ง การค้าปลีกขยายตัวในอัตราระหว่างร้อยละ 13-17 ต่อปี  
     หลายฝ่ายยังประเมินว่า ตลาดค้าปลีกของจีนยังพัฒนาอยู่ในระยะแรกเท่านั้น และยังจะสามารถเติบโตได้อีกมากในอนาคต เพราะผู้บริโภคส่วนใหญ่ยังมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวค่อนข้างต่ำและมีลักษณะที่กระจุกตัวอยู่มาก คนชั้นกลางในจีนที่คาดว่าจะขึ้นไปแตะจำนวน 900 ล้านคนในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า ก็ยังมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวที่น้อยกว่าของสหรัฐฯ อยู่มาก นี่อาจเป็นเหตุผลสำคัญว่า ทำไมชาวจีนจึงยังมองว่าร้านค้าปลีกชั้นนำเหล่านี้มีลักษณะเสมือน “ร้านเฉพาะทาง” และดู “หรูหรา” สำหรับตลาดจีน
     อย่างไรก็ดี ท่ามกลางการเติบโตอย่างต่อเนื่องของอุปสงค์ด้านการค้าปลีกดังกล่าวก็พบว่า อุปทานกลับเติบโตในอัตราที่สูงยิ่งกว่า ร้านค้าปลีกสมัยใหม่ในจีนต่าง “ผุดขึ้นเป็นดอกเห็ด” ทั่วทุกหัวระแหงในเมืองใหญ่ของจีน โดยเฉพาะช่องทางจัดจำหน่ายสมัยใหม่ที่มีรูปแบบทางธุรกิจที่ง่ายต่อการขยายสาขา และกระจายตัวออกไปยังเมืองรองทั่วไปหมด แม้กระทั่งในด้านซีกตะวันตกของจีน จนเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดอุปทานส่วนเกิน (Excess Supply) ในระบบการค้าปลีกในหลายเมือง ดังจะเห็นได้จากพื้นที่ให้เช่าในหลายโครงการที่ว่างเป็นเวลานาน และบางโครงการก็ประสบความล้มเหลวถึงขนาดต้องปิดตัวเองลง
     รายงานดังกล่าวระบุว่า ราว 7 ใน 10 เมืองของจีนที่ส่อเค้าว่าจะเกิดอุปทานส่วนเกินของห้างสรรพสินค้า โดยเฉพาะเมืองรองระดับที่ 2 อาทิ นครเฉินตูในมณฑลเสฉวน และเสิ่นหยางในมณฑลเหลียวหนิง ซึ่งอาจส่งผลให้บางโครงการลงทุนพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ต้องชะลอตัวออกไปอย่างน้อย 2-3 ปี และกระทบต่อผู้พัฒนาโครงการในแถบชานเมืองที่ไม่ค่อยมีประสบการณ์
     ทั้งนี้ เหตุการณ์ดังกล่าวจะไม่ส่งผลให้ค่าเช่าในโครงการและทำเลที่ดีลดลงแต่อย่างใด เนื่องจากผู้ค้าปลีกรายใหญ่ยังต่างยินดีจ่ายค่าเช่าในราคาสูงแย่งชิงทำเลทองที่มีจำกัดเพื่อประโยชน์ในการสร้างแบรนด์และยอดขายกัน แบรนด์ชั้นนำจำนวนมากต่างคาดการณ์ว่า การซื้อหาสินค้าฟุ่มเฟือยที่มีแบรนด์จะยังคงขยายตัวต่อไปอีกนาน แม้ว่าจะเติบโตในอัตราที่ลดลงก็ตาม
     นอกจากนี้ การเติบโตของตลาดค้าปลีกจีนยังไม่หยุดเพียงแค่นั้น เพราะนอกจากจะเดินหน้าขยายตัวต่อไปตามการเติบโตของเศรษฐกิจและกำลังซื้อของชาวจีนแล้ว ยังจะพัฒนาในเชิงคุณภาพและความสลับซับซ้อน ทำให้การแข่งขันระหว่างผู้ค้าปลีกเพิ่มสูงขึ้น เกิดการพัฒนาในเชิงของคุณภาพของสินค้าและการให้บริการ และขยายต่อไปยังโลกการค้าออนไลน์อย่างเป็นกอบเป็นกำ
     การวิจัยหนึ่งประเมินว่า ภายในปี ๒558 จีนจะมีจำนวนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตมากถึง ๗๐๐ ล้านคน ซึ่งเท่ากับจำนวนผู้ใช้อินเตอร์เน็ตของสหรัฐฯ อินเดีย ญี่ปุ่น รัสเซีย และอินโดนีเซียรวมกัน ทั้งนี้ประเมินว่า ปัจจุบัน จีนมีจำนวนผู้ซื้อสินค้าออนไลน์กว่า 200 ล้านคน ซึ่งมากกว่าของสหรัฐฯ และมากกว่าของอังกฤษถึง 5 เท่า ทั้งนี้ คาดว่ามูลค่าการค้าปลีกออนไลน์ในจีนจะขยายตัวถึงร้อยละ 30 ต่อปี อันจะส่งผลให้ตลาดการค้าปลีกออนไลน์ของจีนจะมีมูลค่าเท่ากับของสหรัฐฯ ภายในปี 2558
ตลาดค้าปลีกจีนยังคงเติบโตและมาแรงจริง ๆ ...



รวบรวมและเรียบเรียงโดย
ดร. ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร
อัครราชทูต (ฝ่ายการพาณิชย์)
สำนักงานพาณิชย์ในต่างประเทศ ณ กรุงปักกิ่ง
13 ธันวาคม 2556

รูปภาพที่เกี่ยวข้อง

•