ธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลางของจีนเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจภายในประเทศมาโดยตลอด จากข้อมูลสถิติพบว่าในประเทศจีนมีธุรกิจดังกล่าวถึงร้อยละ 99 ของธุรกิจทั้งหมดในประเทศจีน และนอกจากนี้ธุรกิจดังกล่าวยังเป็นแหล่งสร้างงานที่สำคัญในกับคนในประเทศถึงร้อยละ 80 สร้างรายได้ทางภาษีคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 50 ของรายได้จากภาษีทั้งหมดของภาครัฐ และคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 60 ของจีดีพีของปี 2551 [①]

ประเภทของ SMEs ในจีน

ปัจจุบันจีนแบ่งประเภทธุรกิจ SMEs โดยอ้างอิงตามมาตรการชั่วคราวเกี่ยวกับมาตรฐานของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (中小企业标准暂行规定) [②] ประกาศปี 2546 โดยแบ่งตามประเภทธุรกิจ ดังนี้

1. ประเภทธุรกิจอุตสาหกรรมขนาดกลาง ต้องมีคนงานระหว่าง 300 - 2,000 คน หรือมียอดขายระหว่าง 30 – 300 ล้านหยวน หรือมีสินทรัพย์ระหว่าง 40 – 400 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงานมียอดขาย หรือมีสินทรัพย์น้อยกว่าประเภทธุรกิจอุตสาหกรรมขนาดกลางจัดว่าเป็นธุรกิจอุตสาหกรรมขนาดย่อม
   
   
2. ประเภทธุรกิจก่อสร้างขนาดกลาง ต้องมีคนงานระหว่าง 600 - 3,000 คน หรือมียอดขายระหว่าง 30 – 300 ล้านหยวน หรือมีสินทรัพย์ระหว่าง 40 – 400 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงาน มียอดขาย หรือมีสินทรัพย์น้อยกว่าประเภทธุรกิจก่อสร้างขนาดกลางจัดว่าเป็นธุรกิจก่อสร้างขนาดย่อม
   
   
3. ประเภทธุรกิจค้าปลีกขนาดกลาง ต้องมีคนงานระหว่าง 100 - 500 คน หรือมียอดขายระหว่าง 10 – 150 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงานหรือมียอดขายน้อยกว่าประเภทธุรกิจค้าปลีกขนาดกลาง ถือว่าเป็นประเภทธุรกิจค้าปลีกขนาดย่อม
   
   สำหรับประเภทธุรกิจค้าส่งขนาดกลาง ต้องมีคนงานระหว่าง 100 - 200 คน หรือมียอดขายระหว่าง 10 – 300 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงานหรือมียอดขายน้อยกว่าประเภทธุรกิจค้าส่งขนาดกลาง ถือว่าเป็นประเภทธุรกิจค้าส่งขนาดย่อม
   
   
4. ประเภทธุรกิจด้านการขนส่งขนาดกลาง ต้องมีคนงานระหว่าง 500 – 3,000 คน หรือมียอดขายระหว่าง 30 – 300 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงานหรือมียอดขายน้อยกว่าประเภทธุรกิจการขนส่งขนาดกลาง ถือว่าเป็นประเภทธุรกิจการขนส่งขนาดย่อม
   
   สำหรับประเภทธุรกิจไปรษณีย์ขนาดกลาง ต้องมีคนงานระหว่าง 400 – 1,000 คน หรือมียอดขายระหว่าง 30 – 300 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงานหรือมียอดขายน้อยกว่าประเภทธุรกิจไปรษณีย์ขนาดกลางถือว่าเป็นประเภทธุรกิจไปรษณีย์ขนาดย่อม
   
   
5. ประเภทธุรกิจด้านที่พักอาศัยเเละร้านอาหาร ต้องมีคนงานระหว่าง 400 – 800 คน หรือมียอดขายระหว่าง 30 – 150 ล้านหยวน โดยธุรกิจที่มีคนงานหรือมียอดขายน้อยกว่าประเภทธุรกิจด้านที่พักอาศัยเเละร้านอาหารถือว่าเป็นประเภทธุรกิจด้านที่พักอาศัยเเละร้านอาหารย่อม

อย่างไรก็ตามด้วยเทคโนโลยีและสภาพเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว ในปัจจุจันการแบ่งประเภทดังกล่าวจึงมีข้อบกพร่องต่างๆเกิดขึ้น อาทิ ธุรกิจบางอย่างใช้คนทำงานน้อยแต่ได้ผลประกอบการสูง รัฐบาลจีนจึงมีความพยายามที่จะทำมาตรฐานการแบ่งประเภทธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมใหม่เพื่อให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้น โดยทั้งนี้คาดการณ์ว่าจะออกประกาศใช้ในช่วงปลายเดือนมิถุนายนศกนี้ [③]

ปัญหาที่ SMEs จีนกำลังเผชิญ

ในปัจจุบัน เนื่องจากรัฐบาลจีนเน้นสนับสนุนการลงทุนของธุรกิจขนาดใหญ่ นโยบายของรัฐจึงเป็นไปในทิศทางที่เอื้อประโยชน์ต่อธุรกิจดังกล่าวที่มักมีผลประกอบการสูง ดังนั้นธุรกิจ SMEs จึงมักต้องเผชิญกับปัญหาในหลายด้านด้วยกัน ซึ่งสรุปได้ดังนี้

1. การขาดสภาพคล่องทางการเงินในธุรกิจ SMEs กลไกการดำเนินงานของสถาบันการเงินและการปล่อยสินเชื่อของสถาบันทางการเงินของจีนไม่เอื้อต่อการดำเนินงานของธุรกิจ SMEs เนื่องจากธนาคารหรือสถาบันทางการเงินต้องการลดความเสี่ยงของการเกิดหนี้เสีย จึงไม่ปล่อยสินเชื่อให้กับธุรกิจที่มีความน่าเชื่อถือทางการเงินต่ำ มีข้อมูลการดำเนินงานที่ไม่ชัดเจนและมีความไม่แน่นอนของผลประกอบการดังเช่นธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ในขณะเดียวกันในช่วงที่ธุรกิจ SMEs ต้องการเงินกู้อย่างเร่งด่วนเพื่อขยายการลงทุน ขั้นตอนการดำเนินงานของสถาบันการเงินในการปล่อยสินเชื่อกลับมีความซับซ้อนและไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้
   
   
2. การขาดระบบการจัดการทางการเงินที่ดีภายในธุรกิจ เนื่องจากผู้ประกอบการธุรกิจ SMEs โดยมากเป็นประชาชนทั่วไป ผู้ดำเนินกิจการมีจำนวนน้อย จึงดำเนินการไปในลักษณะที่ไม่เป็นระบบมากนัก โดยเฉพาะการจัดการด้านการเงินภายในธุรกิจมักไม่ได้รับการจัดการที่เข้มงวดทำให้ข้อมูลบัญชีขาดความน่าเชื่อถือ
   
   
3. ข้อจำกัดในการรับรู้ข้อมูล ธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมโดยทั่วไปของจีนมักค่อนข้างมีจุดอ่อนในการรับรู้ข่าวสารด้านต่าง ๆ เช่น นโยบายและมาตรการของรัฐบาล ข้อมูลข่าวสารด้านการตลาด เป็นต้น
   
   
4. อุปสรรคด้านกฎระเบียบและนโยบายของรัฐบาล นโยบายการดึงดูดการลงทุนมักให้ความสำคัญกับกิจการที่เป็นของภาครัฐและของต่างชาติ อาทิ ธุรกิจต่างชาติจะได้สิทธิประโยชน์จากการยกเว้นทางภาษี เป็นต้น

มาตรการพัฒนา SMEs ของจีน

1. มาตรการบังคับใช้กฎหมายการส่งเสริมธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม และกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องโดยการวิจัยเพื่อสร้างมาตราการสำหรับระบบประกันสินเชื่อสำหรับธุรกิจ SMEs และการพยายามป้องกันการผูกขาดในธุรกิจบางสาขา รวมถึงการสร้างนโยบายการกระตุ้นการลงทุนจากเอกชน
   
   
2. มาตรการสนับสนุนทางด้านภาษาีเเละการเงิน โดยการเพิ่มเงินทุนพิเศษสำหรับเป็นงบประมาณเพื่อช่วยเหลือธุรกิจ SMEs รวมถึงการวางนโยบายเร่งด่วนเพื่อช่วยลดอัตราการเก็บภาษีเงินได้ของธุรกิจ SMEs ถึงร้อยละ 50
   
   
3. มาตรการขจัดปัญหาทางการเงิน โดยการเพิ่มเงินกู้ให้ธุรกิจ SMEs เน้นการพัฒนาตลาดหลักทรัพย์เเห่งใหม่ของจีน (ChiNext) และพัฒนาการประกันสินเชื่อในภาคธุรกิจ SMEs
   
   
4. มาตรการสนับสนุนยกระดับเเละปรับโครงสร้าง โดยการลงทุนในส่วนวิจัยและพัฒนาเพื่อก่อให้เกิดนวัตกรรมใหม่เเละการพัฒนาคุณภาพสินค้าในภาคธุรกิจ SMEs
   
   
5. มาตรการพัฒนาระบบบริการสังคม โดยการเเนะนำและสนับสนุนตัวเเทนภาคบริการเพื่อให้ข้อมูล การฝึกอบรม การลงทุน การตรวจสอบคุณภาพและการบริการจัดการกับธุรกิจ SMEs
   
   
6. มาตรการสร้างความเข้มเเข็งด้านการจัดการ โดยการจัดหาที่ปรึกษาเพื่อธุรกิจ SMEs ส่งเสริมระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน ปรับปรุงระบบดำเนินงาน ยกระดับโครงสร้างการจัดการให้มีความสมบูรณ์ รวมทั้งส่งเสริมนวัตกรรมการจัดการในธุรกิจ SMEs

เเหล่งที่มา

• Supporting the SMEs, Beijing Review, 14 January 2010
• 中外中小企业分标准研究, http://www.zjsme.gov.cn/list.asp?id=3990
• 中小企业划分标准6月底前明确，http://www.cnstock.com/index/gdbb/201003/432041.htm