เมืองใหญ่ของส่านซี อาทิ นครซีอาน (ประชากรมากที่สุดอันดับที่ 1 คือ 8.5 ล้าน) / เสียนหยาง (ประชากรมากที่สุดอันดับที่ 3 คือ 4.9 ล้าน) /เป่าจี ประชากรมากที่สุดอันดับที่ 4 คือ 3.7 ล้าน) ประสบปัญหาระดับมลพิษในอากาศที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชน โดยเมื่อ ธ.ค. 56 ที่ผ่านมา สนง.อุตุนิยมวิทยามณฑลส่านซีได้ประกาศให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่ประสบภัยทางอากาศระดับสีส้ม (ระดับรุนแรงขั้นที่ 3 จาก 4 ขั้น)

 

·         รัฐบาลมณฑลส่านซีประกาศแผนรับมือมลพิษทางอากาศ 5 ปี ตั้งเป้าลดปริมาณฝุ่นพิษและมลพิษเจือปนในอากาศ ภายใน 5 ปี (2013-2017) เพื่อลด PM 2.5  หรือละอองฝุ่นที่มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน ให้น้อยลงกว่าปัจจุบันไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10

·         เนื่องจากการเผาไหม้ถ่านหินที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงในการให้ความอบอุ่นในฤดูหนาว เป็นปัจจัยหนึ่งในการก่อมลพิษทางอากาศ ในปี 2012 มณฑลส่านซีได้เผยว่า กว่าร้อยละ 73 ของพลังงานในส่านซีมาจากถ่านหินดังนั้น เพื่อลดมลภาวะ จะประกาศมาตรการในพื้นที่ต่างๆโดยมีเป้าหมายเพื่อ กำหนดให้การใช้ถ่านหินในส่านซีต่อไปไม่
สูงกว่า 138 ล้านตัน/ปี (หรือลดลงประมาณร้อยละ 23 จากปัจจุบัน)

·         มาตรการที่ประกาษเร่งดำเนินการได้แก่ (1) ภายในปี 2017 จะต้องยกเลิกการใช้เชื้อเพลิงจากถ่านหินในระบบ heating ให้ความอบอุ่นในพื้นที่รอบนครซีอาน (ปัจจุบัน กว่าร้อยละ 73 ของพลังงานในส่านซีมาจากถ่านหิน) (2) รณรงค์การใช้ระบบขนส่งมวลชนและจัดระเบียบรถยนต์ขนส่ง รวมทั้งจัดทำสติกเกอร์สีเหลืองเพื่อระบุว่าเป็นรถประเภทที่ปล่อยมลพิษมาก  (สูงกว่าราว 5- 10 เท่า ส่วนใหญ่คือรถที่ผลิตก่อนปี 2005) และโครงการจ่ายเงินชดเชย เพื่อให้มีการเปลี่ยนรถยนต์ที่สะอาดขึ้น (3) ติดตั้งระบบติดตามบันทึกข้อมูลปริมาณมลพิษที่อุตสาหกรรมหนักแต่ละแห่งปล่อยในแต่ละวัน พร้อมมีระบบควบคุม

รายงานข่าวจาก www.chinadaily.com/cn/hqgj วันที่ 11 ม.ค. 57 กล่าวถึงการประกาศแผน “คืนท้องฟ้าสีครามให้ส่านซี”ภายใน 5 ปีข้างหน้า (2013-2017) โดยกำหนดให้ค่าเฉลี่ยรายปีของความเข้มข้น PM 2.5 (PM 2.5 Annual Average Concentration)ต้องลดลงไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10 โดยบีไอซีได้ประมวลรายละเอียดสำคัญดังนี้

1. ภาพรวมปัญหามลพิษทางอากาศของส่านซี

           มณฑลส่านซีมีสภาพภูมิศาสตร์ที่อำนวยต่อการสะสมมลพิษ เพราะตั้งอยู่บนที่ราบขนาดใหญ่ 2 แห่งได้แก่ ที่ราบสูงส่านซีทางตอนเหนือหรือสานเป่ย (Northern Plateau or ShaanBei) และ ที่ราบกวนจง (Guanzhong Plain) ตั้งอยู่ตอนกลางของมณฑลเป็นที่ตั้งของเมืองสำคัญต่างๆ เช่น นครซีอาน เสียนหยาง เว่ยหนาน และเป่าจี และพื้นที่เมืองสำคัญทางตอนกลางและตอนใต้ของส่านซีอยู่ติดกับเทือกเขาฉินหลิง (Qin Ling Mountain) เป็นแนวเทือกเขาและเนินเขาสูงกว่าระดับน้ำทะเล 1,000-2,000 เมตร

พื้นที่ที่มีการทำเหมืองถ่านหินที่เป็นอีกหนึ่งสาเหตุของปัญหามลพิษในอากาศ

แนวโน้มมลพิษในส่านซี มณฑลส่านซีเคยประสบปัญหามลพิษทางอากาศที่สูงมากในช่วงปี 2003-2008 (คือปริมาณ PM 2.5 สูงเป็น 176.7µg/m2 ต่อวัน นับว่ามากกว่า 1 เท่าตัวของนครปักกิ่ง  และประมาณ 3 เท่าตัวของนครกว่างโจว และนครเซี่ยงไฮ้) อย่างไรก็ตาม ทางการส่านซีได้พยายามปรับปรุงและแก้ไขปัญหาดังกล่าว ซึ่งทำให้นครซีอานมีอากาศที่ดีขึ้น แต่ยังประสบปัญหามลพิษในช่วงหน้าหนาว อันเป็นผลจากการใช้ถ่านหินเป็นแหล่งพลังงานทำความร้อนหลักให้แก่ครัวเรือนและอาคารพาณิชย์

รายงานข่าวท้องถิ่นช่วงเดือนธันวาคม 2556 ระบุพื้นที่เมืองใหญ่อาทิ นครซีอาน เป่าจี เสียนหยาง ประสบปัญหาระดับมลพิษอากาศที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชน โดยสนง.อุตุนิยมวิทยามณฑลส่านซีได้ประกาศให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่ประสบภัยทางอากาศ(ระดับรุนแรงขั้นที่ 3(สีส้ม) จาก 4 ขั้น (น้ำเงิน,เหลือง,ส้ม,แดง))

          เมื่อวันที่ 25 ธันวาคมที่ผ่านมา และในเดือนธันวาคม 2556 ที่ผ่านมาค่าเฉลี่ยของฝุ่นละอองขนาดเล็กในนครซีอานเมื่อวัดด้วยเกณฑ์ U.S. Standard 24 hrs. อยู่ในระดับสูงกว่าค่ามาตรฐานถึง 19 เท่าที่ 483 ug/m3 (ค่ามาตรฐานที่ WHOกำหนดอยู่ที่ 25 ug/m3) ซึ่งเด็ก ผู้สูงอายุ และประชาชนทั่วไปต้องงดกิจกรรมภายนอกอาคารและต้องสวมใส่หน้ากากชนิดที่สามารถกันฝุ่นพิษได้เมื่ออยู่นอกอาคาร

          หมอกพิษปกคลุมในพื้นที่นครซีอานในช่วงเดือนธันวาคม 2556 ที่ผ่านมา

2. มาตรการแก้ไข   

รัฐบาลส่านซีให้ความสำคัญในการแก้ไขประเด็นดังกล่าวโดยได้ประกาศแผนรับมือมลพิษทางอากาศ 5 ปี ตั้งเป้าลดปริมาณฝุ่นพิษและมลพิษเจือปนในอากาศ ตั้งเป้าภายในปี 2017 ปริมาณค่าเฉลียรายปี(PM 2.5 Annual average concentration) ความเข้มข้นของฝุ่นละอองชนิด Particle Matter (PM) ที่มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอนจะต้องลดลงไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10 จากปัจจุบัน โดยมีสาระสำคัญดังต่อไปนี้

·         กำหนดเป้าหมายลด PM 2.5 ให้น้อยลงกว่าปัจจุบันไม่ต่ำกว่าร้อยละ 10

          รัฐบาลส่านซีประกาศแผนปฏิบัติการ 5 ปี “การดำเนินงานเพื่อลดปริมาณหมอกมลพิษ คืนท้องฟ้าสีครามให้ส่านซี” โดยตั้งเป้าให้ภายในปี 2017 พื้นที่ราบกวนจง,ส่านหนาน,และเขตเมืองในพื้นที่ส่านเป่ยต้องมีปริมาณค่าเฉลียรายปี(PM 2.5 Annual average concentration) ลดลงจากปัจจุบันไม่ต่ำกว่าร้อยละ 15,10,10 ตามลำดับ

รัฐบาลส่านซีตั้งเป้าภายในปี 2017 ลดปริมาณความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาดเล็กลง

เนื่องจากการเผาไหม้ถ่านหินที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงในการให้ความอบอุ่นในฤดูหนาว เป็นปัจจัยหนึ่งในการก่อมลพิษทางอากาศ ในปี 2012 มณฑลส่านซีได้เผยว่า กว่าร้อยละ 73 ของพลังงานในส่านซีมาจากถ่านหินดังนั้น เพื่อลดมลภาวะ จะประกาศมาตรการในพื้นที่ต่างๆโดยมีเป้าหมายเพื่อ กำหนดให้การใช้ถ่านหินในส่านซีต่อไปไม่สูงกว่ 138 ล้านตัน/ปี (หรือลดลงประมาณร้อยละ 23 จากปัจจุบัน) รายละเอียด ดังนี้

-  เขตเมืองซีอาน ในเขตหยางหลิง,ซีเสียน,หานเฉิง ปฏิบัติการระเบียบเพื่อลดมลภาวะ ดังนี้

 

          พื้นที่ในเขตซีอาน,หยางหลิง,ซีเสียนและเมืองหานเฉิง เป็นพื้นที่นำร่องที่ต้องปฏิบัติตามระเบียบเพื่อลดมลพิษในอากาศ โดย

          (1)ห้ามก่อสร้างเครื่องต้มน้ำจากถ่านหินที่มีกำลังการผลิตต่ำกว่า 20 ตัน/ชั่วโมง เนื่องจากได้ผลผลิตต่ำและไม่คุ้มกับการเผาไหม้พลังงานเชื้อเพลิง

          (2)กำหนดให้พื้นที่โดยรอบนครซีอานในรัศมี 100 กิโลเมตร จะต้องใช้ระบบ heating  จากก๊าซธรรมชาติ,ก๊าซถ่านหิน(Coal gas) ก๊าซมีเทน(Coaled Methane) และเชื้อเพลิงพลังงานสะอาดเท่านั้น

                                      (3) สนับสนุนการสร้างระบบเครื่องทำความร้อนกลาง(Central heating)ด้วยพลังงานเชื้อเพลิงสะอาด

- เขตพื้นที่ราบกวนจงและส่านเป่ย กำหนดเพิ่มสัดส่วนแหล่งพลังงานเพื่อระบบ heating ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมกว่าการใช้ถ่านหิน (ดังที่ระบุข้างต้น)โดยต้องเป็นสัดส่วนไม่ต่ำกว่าร้อยละ 85 ในเขตตัวเมืองและไม่ต่ำกว่าร้อยละ 65 ในพื้นที่เขตชนบท ภายในปี 2017

 

รัฐบาลส่านซีตั้งเป้าให้นครซีอานเป็นพื้นที่นำร่องในโครงการลดปริมาณการใช้รถยนต์โดยสารส่วนตัว ซึ่งปัจจุบันซีอานมีปริมาณรถยนต์ส่วนตัวสูงถึง 1.7 ล้านคัน เมื่อเปรียบเทียบกับสัดส่วนถนนแล้วคิดเป็นสัดส่วนกว่า 3,970 คัน / พื้นที่ถนน 1 ตร.กม. ซึ่งมีปริมาณความหนาแน่นมากกว่ากรุงปักกิ่ง ประกอบกับปัญหามลพิษจากการเผาไหม้ของเครื่องยนต์เป็นอีกหนึ่งสาเหตุหลักของปัญหามลพิษทางอากาศของส่านซี

          ป้ายสติกเก้อร์สีเหลืองคืออะไร ?

ตั้งแต่ปี 2015 เป็นต้นไปส่านซีกำหนดให้รถยนต์ที่จดทะเบียนก่อนปี 2005 ได้รับป้ายสติ๊กเกอร์เหลือง (Yellow Inspection marks) )” ^[1] เพราะถือว่าเป็นยานพาหนะที่เสี่ยงในการปล่อยมลพิษทางอากาศสูง (สูงกว่าราว 5- 10 เท่า) เพื่อช่วยในการควบคุมและลดจำนวนรถยนต์ประเภทดังกล่าว ทั่วทั้งมณฑลได้ภายในปี  2017

สนง.ควบคุมมลพิษและสิ่งแวดล้อมมณฑลส่านซีมีโครงการจ่ายเงินชดเชย เพื่อให้มีการเปลี่ยนรถยนต์ป้ายเหลืองมาเป็นรถยนต์ใหม่ ข้อมูลทางการระบุ ในปี 2013ส่านซีได้ตั้งเป้ากำจัดรถยนต์ป้ายเหลืองจำนวน 130,000 คัน/ปี นับเป็นงบประมาณที่จัดสรรงบไปกว่า 1,584 ล้านหยวน ทั้งนี้ การให้เงินสนับสนุนพิจารณาจากสภาพรถและระยะเวลาการใช้งานของรถเป็นหลัก โดยสูงสุดไม่เกิน 18,000 หยวน

นอกจากนี้ มีการประกาศแผนการก่อสร้างเส้นทางสัญจรเฉพาะรถประจำทางในเขตนครซีอานไม่ต่ำกว่า 150 กิโลเมตรภายในปี 2017 เพื่อลดการโดยสารรถยนต์ส่วนตัว โดยรัฐบาลยังวางแผนที่จะขยายแผนการบริการการใช้รถจักรยานด้วยระบบอินเตอร์เน็ต(自行车网络服务) ในเขตพื้นที่ถนนวงแหวนทั้ง 3 รอบนครซีอานให้เสร็จสิ้นภายในปี 2017 ด้วยเช่นกัน

และนอกเหนือจากการวางมาตรการลดปริมาณการใช้เชื้อเพลิงและจัดระเบียบรถยนต์แล้ว ทางการส่านซียังได้ประกาศให้วิสาหกิจหนักที่ปล่อยมลพิษมาก(Heavily polluting enterprises)ในเขตพื้นที่ราบกวนจงอันได้แก่ อุตสาหกรรมประเภท ไฟฟ้า,แร่ธาตุ,เหล็ก,ซีเมนต์,โลหะและอุตสาหกรรมเคมี ต้องได้รับการตรวจสอบภายใต้ระเบียบมาตรฐานแห่งชาติ (GB,GuoBiao国标)ว่าด้วยระเบียบมาตรฐานการปล่อยมลพิษขึ้นสู่ทางอากาศ(Integrated emission standard of air pollutants)

       

อนึ่ง รัฐบาลส่านซีได้ระบุข้อปฏิบัติเพิ่มเติมจากมาตรฐานระดับประเทศ ในประเด็นเกี่ยวกับการติดตามควบคุมการจัดการกับระบบปล่อยมลพิษของวิสาหกิจด้วยการเชื่อมโยงระบบกล้องวงจรปิดของพื้นที่การผลิตเข้ากับหน่วยงานควบคุมมลพิษท้องถิ่นพร้อมทำการจัดทำบันทึกข้อมูลการปล่อยมลพิษเพื่อรายงานต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อีกด้วย

สนง.ควบคุมมลพิษและสิ่งแวดล้อมส่านซียังได้เพิ่มจุดตรวจจับและวัดคุณภาพอากาศเพิ่มมากขึ้น กระจายอยู่ในนครซีอาน เป่าจี เสียนหยาง เว่ยหนาน เนื่องด้วยเป็นพื้นที่ที่มีจำนวนประชากรอาศัยอยู่หนาแน่น โดยปัจจุบันจำนวนประชากรในเขตเมืองใหญ่ที่มีจำนวนมากที่สุดได้แก่ (1) ซีอาน 8.5 ล้านคน (2) เว่ยหนาน 5.3 ล้านคน (3)เสียนหยาง 4.9 ล้านคน (4) เป่าจี 3.7 ล้านคน (5) ฮั่นจง 3.4 ล้านคน

และนครถงชวนซึ่งเป็นพื้นที่ผลิตซีเมนต์ที่สำคัญของมณฑลส่านซี นครเหยียนอานผลิตน้ำมันดิบ,ก๊าซธรรมชาติและหยางหลิงเป็นพื้นที่ทางการเกษตรที่สำคัญของมณฑลส่านซีอีกทั้งเคยเป็นพื้นที่ที่มีการเจือปนของโลหะหนักในแม่น้ำเว่ยในอดีต รัฐบาลจึงให้ความสนใจเป็นพิเศษในการตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศเพื่อการตรวจวัดและประเมินข้อมูลอันเป็นประโยชน์ในทำงานในอนาคต

ข้อมูลอ้างอิง

1. http://www.xiancn.com/zt/content/2014-01/09/content_2842068.htm

2. http://news.163.com/12/0824/21/89N06HP300014JB6.html

3. http://www.chinaenergymap.org

ข้อมูลเพิ่มเติม

1.เมื่อจีนตะวันตกเร่งพัฒนาอาคารสีเขียว มารู้จักมาตรฐานอาคารสีเขียวในจีนและในส่านซี 

__________________________

[1] ป้ายแสดงสภาพมาตรฐานรถยนต์ที่ผ่านการตรวจสอบจากสนง.มาตรฐานการปล่อยมลพิษแห่งชาติ สีเหลืองหมายถึงรถที่ปล่อยมลพิษสูง ในเดือนม.ค. 2013 มณฑลจี๋หลินและเมืองตงกวนของกวางตุ้ง เป็น 2 พื้นที่แรกที่ประกาศมาตรการปฏิรูปและแผนการปรับปรุงรถยนต์ป้ายเหลือง โดยมณฑลส่านซีถือเป็นพื้นที่แรกในจีนตะวันตกที่ประกาศแผนการปฏิรูปรถยนต์ป้ายเหลืองที่ก่อให้เกิดปัญหามลพิษทางอากาศ