เมื่อกล่าวถึงประเทศเยอรมนี เรามักนึกถึงบริษัทขนาดใหญ่ที่มีชื่อเสียงมานาน ไม่ว่าจะเป็นบริษัทผลิตรถยนต์ชื่อก้องหรือเครื่องจักรเทคโนโลยีสูงที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล

     อย่างไรก็ดี SMEs เยอรมนี ก็มีบทบาทสำคัญไม่แพ้กันในการทำให้ประเทศยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีแห่งนี้ก้าวขึ้นมาเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นลำดับต้นๆ ของโลก ด้วยเหตุนี้ เยอรมนี จึงได้รับความสนใจจากทั่วโลก ในฐานะที่เป็นต้นแบบของประเทศที่ประสบความสำเร็จในการส่งเสริมและสนับสนุนธุรกิจ SMEs

     ศูนย์ธุรกิจสัมพันธ์ กระทรวงการต่างประเทศ ได้รับข้อมูลที่น่าสนใจจากสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเบอร์ลิน (ประเทศเยอรมนี) เกี่ยวกับนโยบายการพัฒนา SMEs ของเยอรมนี จึงขอหยิบยกมาฝากกัน ณ ที่นี้

คำจำกัดความ SMEs ในเยอรมนี
     "สถานประกอบการขนาดกลาง" มีพนักงานไม่เกิน 500 คน และมีผลประกอบการไม่เกิน 50 ล้านยูโรต่อปี ส่วน  "สถานประกอบการขนาดย่อม" มีพนักงานไม่เกิน 9 คน และมีผลประกอบการไม่เกิน 1 ล้านยูโรต่อปี ทั้งนี้ คำว่า Mittelstand ในภาษาเยอรมนี ยังมีความหมายถึงการดำเนินธุรกิจ ซึ่งเน้น ownership ความ รับผิดชอบต่อพนักงานและฐานที่ตั้ง รวมถึงการดำเนินยุทธศาสตร์ในระยะยาว

โครงสร้าง SMEs ในเยอรมนี
     SMEs ในเยอรมนีคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 99.7 ของจำนวนบริษัททั้งหมดในประเทศ มีการสร้างงาน ร้อยละ 60.8 ของประเทศ และมีมูลค่าการผลิตคิดเป็นร้อยละ 51.3 ของ GDP SMEs ส่วนใหญ่เป็นธุรกิจครอบครัว ซึ่งกระจายตัวอยู่ในรัฐต่างๆ โดยเฉพาะรัฐทางตอนใต้ ได้แก่ Baden-Wurttemberg และ Bayern ทางตอนตะวันตก ได้แก่ Nordrhein-Westfalen Hessen Rheinland- Pfalz ถึงแม้ว่าส่วนใหญ่จะมีฐานการผลิตอยู่ในเมืองเล็กๆ แต่หลายบริษัทได้กลายเป็นบริษัทชั้นนำของโลก จึงเป็นที่มาของสมญานามว่า “hidden champion”

     สาขาธุรกิจที่สำคัญ ได้แก่ การผลิตชิ้นส่วนเครื่องจักรกล การผลิตเครื่องไฟฟ้า เครื่องใช้ในครัวเรือน การผลิตสินค้าและบริการด้านอุตสาหกรรม โดยน่าสนใจว่า ได้มีการพัฒนา cluster ของอุตสาหกรรมตามพื้น ที่ตั้ง อาทิ อุตสาหกรรมการผลิต cutlery อยู่ที่บริเวณเมือง Solingen

กลไกส่งเสริม SMEs
     เยอรมนีจะบังคับให้ทุกบริษัทจดทะเบียนเป็นสมาชิกกับหอการค้าและอุตสาหกรรมในพื้นที่ (IHKs) โดยเสียค่าธรรมเนียมตามสัดส่วนผลประกอบการและการชำระภาษี - หอการค้าและอุตสาหกรรมท้องถิ่นจะให้บริการตอบแทนสมาชิก ตั้งแต่การให้คำแนะนำปรึกษาเพื่อ ก่อตั้งธุรกิจ การให้ความช่วยเหลือด้านการเขียนแผนสนับสนุนทางการเงิน การสร้างแรงงานฝีมือรุ่นใหม่ ภายใต้หลักสูตร dual system ไปจนถึงการประสานงานผ่านหอการค้าและอุตสาหกรรมเยอรมัน ในต่างประเทศ (AHK) เพื่อขยายตลาดส่งออก

     นอกจากนี้ สภาหอการค้าและอุตสาหกรรมเยอรมนี (DIHK) มีบทบาทสำคัญในการประสานงานระดับนโยบาย กับรัฐบาลและส่วนราชการ โดยตรวจสอบการกำหนดนโยบาย ร่วมวางแผนกลยุทธ์แบบองค์รวม การพัฒนา ระบบการศึกษาสายอาชีพ (dual system) ที่เป็นหัวใจของการพัฒนาแรงงานฝีมือเพื่อรองรับความต้องการ ของภาคอุตสาหกรรม การสำรวจวิจัยความเห็นด้านเศรษฐกิจและตีพิมพ์เป็นเอกสารเผยแพร่เป็นประจำ (ราย 2-3 เดือน) การทำงานร่วมกับสถาบันการศึกษาและหน่วยงานการวิจัย

     ขณะเดียวกัน ภาครัฐโดยเฉพาะกระทรวงเศรษฐกิจฯ สหพันธ์ฯ มีหน้าที่รับฟังสถานการณ์และประสานความต้องการ ของภาคเอกชน แล้วนำมากำหนดแผนงานระยะยาว เพื่อแก้ไขปัญหาและอำนวยความสะดวกแก่ภาคธุรกิจ สร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการลงทุน ลดอุปสรรคทางการทำงานของ SMEs

ความท้าทาย
     ปัจจุบันมีการจดทะเบียน SMEs ใหม่ ลดลงเรื่อยๆ โดยการจดทะเบียนในปี 2555 ได้ลดลงประมาณ ร้อยละ 23.5 เมื่อเทียบกับปี 2554 และจากการสำรวจสถิติผู้จบการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย มีเพียง ร้อยละ 6 ที่ต้องการเป็นผู้ประกอบการ ซึ่งสภาหอการค้าและอุตสาหกรรมเยอรมนี (DIHK) จะแก้ปัญหานี้ โดยการเพิ่มการสนับสนุนด้าน high-tech start-up และกระตุ้นแนวคิดการเป็นผู้ประกอบการ ทั้งในระดับ โรงเรียนและอุดมศึกษา ตลอดจนหารือกับภาครัฐเกี่ยวกับแนวทางการลดทอนกระบวนการทางราชการที่ ซับซ้อน

ภารกิจที่สำคัญของภาครัฐ
1. พัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม โดยส่งเสริมการลงทุนผ่านโครงการ Central SME Innovation Programme (ZIM) เป็นต้น

2. ส่งเสริมโอกาสด้านการตลาดในต่างประเทศ โดยสนับสนุนข้อมูลผ่านหน่วยงาน Germany Trade & Invest การส่งเสริมเครือข่ายคณะรัฐมนตรีของหอการค้าและอุตสาหกรรมในต่างประเทศเพื่อเข้าร่วมงาน แสดงสินค้าในต่างประเทศ การมีข้อริเริ่มต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการส่งออก การประกันสินเชื่อส่งออกและการ ประกันการลงทุน

3. ส่งเสริมการใช้ประโยชน์จาก pool แรงงานฝีมือ เช่น เว็บไซต์ www.make-it-in-germany.com การจัดตั้งศูนย์ Excellence เพื่อรักษาทักษะแรงงาน การประชาสัมพันธ์ การศึกษาสายอาชีพแก่เยาวชน ภายใต้ข้อริเริ่ม Vocational Training – Practically Unbeatable รวมทั้งการปรับแก้กฎ/ระเบียบการรับรอง คุณวุฒิแรงงานจากต่างประเทศ

4. สนับสนุนการก่อตั้งและการสืบทอดกิจการ เช่น การจัด German Entrepreneurship Week ข้อริเริ่มกระตุ้นการเป็นนักลงทุนในโรงเรียน (Entrepreneurial Spirit in Schools) การจัดการแข่งขัน “EXIST Start-up Culture-the Start-up College” การจัดทำเว็บไซต์ www.existenzgruender.de สำหรับผู้ที่ ต้องการเปิดกิจการ

5. การอำนวยความสะดวกในการเข้าถึงแหล่งทุน ผ่านโครงการสนับสนุนทางการเงิน ERP, KfW, High-Tech Star- up Fund II, ERP/EIF, ERP Start –up Fund

6. การจัดหาแหล่งวัตถุดิบ รวมถึงการปรับปรุงประสิทธิภาพในการใช้วัตถุดิบและพลังงาน

7. ลดทอนกระบวนการทางราชการ ที่เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินธุรกิจ

ขอบคุณรูปภาพจาก : www.wegointer.com

รูปภาพที่เกี่ยวข้อง

•