ไม่เพียงธนาคารกลางยุโรป (ECB) ตัดสินใจกระตุ้นเศรษฐกิจรวมถึงควบคุมปัญหาเงินฝืดในยูโรโซน ด้วยมาตรการเชิงรุกชนิดเหนือความคาดหมายของนักวิเคราะห์ แต่ยังส่งสัญญาณให้ตลาดได้ลุ้นว่า อาจใช้เครื่องมือสำคัญอย่างการกว้านซื้อพันธบัตรรัฐบาลลอตใหญ่ แบบเดียวกับมาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณ (QE) ของธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด)

     จากการรายงานของเอพี การอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบของเฟด ธนาคารกลางอังกฤษและธนาคารกลางญี่ปุ่นผ่านการซื้อหุ้นกู้ของรัฐประสบความสำเร็จอย่างน่าพอใจ เพราะสามารถดึงอัตราดอกเบี้ยระยะยาวให้ต่ำลง ลดต้นทุนกู้ยืมของผู้บริโภคและภาคธุรกิจซึ่งนำไปสู่การฟื้นตัวของเศรษฐกิจ 3 ประเทศดังกล่าว แต่ถ้าอีซีบีจะเลียนแบบ อาจไม่ง่ายอย่างที่คิด

     อีซีบี มีปัญหาทั้งทางเทคนิคและทางปฏิบัติหลายอย่างที่ธนาคารกลางอื่น ๆ ไม่ต้องเจอ เช่น ยูโรโซนประกอบด้วยสมาชิก 18 ประเทศ หมายความว่าอีซีบีต้องพิจารณาสถานการณ์ในตลาดพันธบัตร 18 แห่ง และเกิดคำถามว่าจะซื้อพันธบัตรจากตลาดไหน เป็นมูลค่าเท่าไหร่ รวมถึงจะใช้เกณฑ์อะไรมาพิจารณา

     ยิ่งไปกว่านั้น การขยายฐานเงินด้วยการซื้อตราสารหนี้ภาครัฐก็ถูกคัดค้านเสียงแข็งจากเยอรมนีมาโดยตลอด ทำให้นายมาริโอ ดรากิ ประธานอีซีบียังคงสงวนท่าทีในประเด็นนี้

     จนกระทั่งการประชุมบอร์ดอีซีบีในสัปดาห์ที่แล้ว เป็นครั้งแรกที่นายดรากิแสดงท่าทีชัดเจนว่าพร้อมใช้มาตรการคิวอีถ้าอัตราเงินเฟ้อยังลดลงต่อเนื่อง โดยตอบข้อสงสัยของผู้สื่อข่าวหลังเสร็จสิ้น

     การประชุมว่า "ความพยายามของเรามีเท่านี้ใช่หรือไม่ คำตอบคือ ไม่"

     ก่อนหน้านั้นนายดรากิได้เปิดเผยว่า อีซีบีตัดสินใจหั่นอัตราดอกเบี้ยเหลือ 0.15% จากเดิม 0.25% พร้อมกับคิดอัตราดอกเบี้ยติดลบ 0.1% เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์จากเงินฝากส่วนเกินที่ธนาคารพาณิชย์ฝากไว้กับอีซีบี ซึ่งเท่ากับว่าหากสถาบันการเงินพักเงินไว้ที่อีซีบีมากกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ก็ต้องเสียค่าธรรมเนียมให้ธนาคารกลางด้วย เพื่อกดดันให้ธนาคารพาณิชย์นำเงินสดที่มีในมือไปปล่อยกู้ให้ภาคครัวเรือนหรือภาคธุรกิจ โดยเฉพาะธุรกิจ SMEs ซึ่งเป็นตัวจักรสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ

     ทั้งนี้ ตัวเลขเงินเฟ้อเดือนที่แล้วอยู่ที่ 0.5% ต่ำกว่าเป้าหมายของอีซีบีซึ่งกำหนดไว้ที่ระดับใกล้ 2% กดดันให้เกิดความกังวลว่ายูโรโซนอาจเข้าสู่ภาวะเงินฝืดแบบเดียวกับที่ญี่ปุ่นเคยประสบมาแล้ว ซึ่งวิธีที่จะป้องกันปัญหาดังกล่าว ต้องกระตุ้นให้เกิดการกู้ยืมและปล่อยสินเชื่อ เพื่อให้มีเงินหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจมากขึ้น

     นายเจิร์ก เครเมอร์ และนายคริสโตเฟอร์ เวล นักวิเคราะห์จากคอมเมิร์ซแบงก์มองว่า มีโอกาส 40% ที่อีซีบีจะตัดสินใจใช้มาตรการคิวอี แต่ก็คาดว่ามาตรการที่อีซีบีเพิ่งคลอดออกมาจะมีประสิทธิภาพเพียงพอในการรับมือปัญหา ช่วยให้อีซีบีไม่จำเป็นต้องหันมาพึ่งคิวอี แต่ถ้าอัตราเงินเฟ้อยังเป็นขาลงต่อเนื่อง นายดรากิก็อาจไม่มีทางเลือกอื่น เพราะอีซีบีระบุว่าได้ปรับอัตราดอกเบี้ยลงต่ำสุดเท่าที่จะเป็นไปได้แล้ว สะท้อนว่าเครื่องมือทั่วไปในการดูแลเศรษฐกิจแทบไม่มีเหลือ

     แม้อีซีบีจะตัดสินใจเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลในที่สุด ซึ่งจะมีผลให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรลดลง แต่ประสิทธิภาพในการกระตุ้นเศรษฐกิจอาจไม่มากเท่ากับกรณีสหรัฐ เพราะภาคธุรกิจในยุโรปพึ่งพาการกู้ยืมจากสถาบันการเงินมากกว่านักลงทุนในตลาดหุ้นกู้ ถ้าธนาคารพาณิชย์ยังปฏิเสธที่จะปล่อยสินเชื่อเพราะกลัวว่าจะเป็นหนี้เสีย อีซีบีจะใช้มาตรการเชิงรุกแค่ไหนก็คงไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ดังหวัง


ขอบคุณรูปภาพจาก : ประชาชาติธุรกิจออนไลน์

รูปภาพที่เกี่ยวข้อง

•