สำนักข่าวซินหัว-กรุงปักกิ่ง : รัฐบาลจีนได้แก้ไขกฎหมายสิ่งแวดล้อม โดยการเพิ่มบทลงโทษ “หนัก” กับธุรกิจที่ละเลยความผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม

ปัจจุบัน จีนมีความตระหนักต่อปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นภายในประเทศเป็นอย่างมาก จากการที่ในหลายพื้นที่ต้องเผชิญปัญหาด้านมลพิษทางสิ่งแวดล้อม ทั้งมลพิษทางอากาศ ทางดิน และทางน้ำ ที่สำคัญ คือ สถานการณ์ดังกล่าวมมีแนวโน้มที่จะทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น ซึ่งทั้งหมดเป็นผลมาจากบทลงโทษผู้กระทำความผิดขาดความรุนแรงและเด็ดขาดมากเพียงพอ

จากบริบทข้างต้น เมื่อวันที่ 22 ธ.ค.57 ที่ผ่านมา ทางคณะธรรมาธิการสภาประชาชนแห่งชาติจีนได้ผ่านร่างแก้ไขกฎหมายการป้องกันมลพิษในชั้นบรรยากาศ โดยการเพิ่มบทลงโทษให้มีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น

สาระสำคัญที่มีการแก้ไขฯ อาทิ ยกเลิกบทลงโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 5 แสนหยวน (แบบไม่มีเพดานสูงสุด) กล่าวคือ มีการเอาผิดกับเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบโดยตรง ต้องระวางโทษปรับไม่เกินร้อยละ 50 ของรายได้กิจการในปีก่อนหน้า

การระบุโทษปรับหนักเป็นเท่าตัว ในกรณีเกิดเหตุมลพิษระดับทั่วไปหรือค่อนข้างรุนแรง ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่ 1 เท่า แต่ไม่เกิน 3 เท่าของมูลค่าความเสียหายจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

ส่วนในกรณีเหตุมลพิษขั้นร้ายแรง ต้องระวางโทษปรับตั้งแต่ 3 เท่า แต่ไม่เกิน 5 เท่าตัว ของมูลค่าความเสียหายจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น โดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย แสดงความเห็นว่า การแก้ไขบทลงโทษเป็นการปรับ “เท่าตัว” ของมูลค่าความเสียหาย จะส่งผลให้ธุรกิจที่ก่อมลพิษเกิดความตื่นตัวมากยิ่งขึ้น

ด้าน ศ.หวัง ช่าน ฟา (Wang Can Fa, 王灿发) ผู้เชี่ยวชาญด้านอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากมหาวิทยาลัยกฎหมายจีน ชี้ว่า ประเทศจีนจำเป็นต้องเร่งจัดตั้งหน่วยงาน/องค์กรที่มีหน้าที่รับผิดชอบด้านการประเมินความเสียหายทางสิ่งแวดล้อม เพื่อป้องกันประเด็นการฟ้องกลับหน่วยงานภาครัฐในกรณีที่ผู้กระทำผิด(ผู้ถูกปรับ)ไม่ยอมรับผลการประเมินมูลค่าความเสียหาย

นอกจากนี้ กฎหมายสิ่งแวดล้อมฉบับใหม่ยังมีการระบุโทษ “ปรับตามวัน” ในหลายกรณี เช่น (1) การปล่อยมลพิษเกินค่ามาตรฐานที่กฏหมายกำหนด หรือเกินค่าดัชนีควบคุมปริมาณการปล่อยมลพิษทางอากาศที่เข้าข่ายเฝ้าระวังเป็นพิเศษ (2) ไม่ได้รับใบอนุญาตการปล่อยมลพิษตามกฎหมาย (3) ลักลอบปล่อยมลพิษทางอากาศ โดยหลีกเลี่ยงกลไกการตรวจสอบควบคุมของภาครัฐ และ (4) ละเลยมาตรการการป้องกันฝุ่นละอองในอากาศจากการก่อสร้างหรือเก็บสิ่งของวัตถุที่ก่อให้เกิดฝุ่นละอองได้ง่าย

นายโจว เซิง เซี่ยน (Zhou Sheng Xian, 周生贤) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม(Ministry of Environmental Protection, 环境保护部) ให้ข้อมูลว่า กฎหมายสิ่งแวดล้อมฉบับใหม่สามารถตอบโจทย์สถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน เนื่องจากกฎหมายสิ่งแวดล้อมที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบันซึ่งประกาศใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ.2530 และมีการปรับปรุงล่าสุดเมื่อปี พ.ศ.2543 มีความล้าสมัยในแง่ของการควบคุมบทลงโทษมีขอบเขตแคบ ขาดความชัดเจน และไม่เข้มงวดเพียงพอ

อีกประเด็นที่น่าสนใจ คือ กฎหมายสิ่งแวดล้อมฉบับใหม่มีการกำหนดกลไกความรับผิดชอบของรัฐบาลท้องถิ่น กล่าวคือ เทศบาลท้องถิ่นระดับอำเภอขึ้นไปมีหน้าที่ต้องร่วมดำเนินการควบคุมและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้เป็นไปตามเป้าหมายที่ทางรัฐบาลกลางกำหนด และมีการนำดัชนีชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นมาใช้เป็นตัวประเมินผลงานของเทศบาลท้องถิ่นนั้นๆ