ในบทความนี้ บีไอซีจะพาท่านผู้อ่านไปรู้จักกับ “ด่านตงซิง” (Dong Xing Border, 东兴口岸) ด่านชายแดนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของกว่างซี (เขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง) กันครับ  โดยข้อมูลที่ท่านจะได้รับทราบต่อไปนี้ มาจากการที่บีไอซีได้มีโอกาสร่วมทริปกับสถานกงสุลใหญ่ ณ นครหนานหนิง (เมื่อช่วงกลางเดือนเมษายน 2554) ไปสำรวจเมืองฝางเฉิงก่าง และอำเภอระดับเมืองตงซิง (อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของเมืองฝางเฉิงก่าง) เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายปริมาณการค้าระหว่างเขตฯ กว่างซีจ้วงกับประเทศไทย โดยเฉพาะด้านการขนส่งสินค้าผ่านด่านตงซิง และท่าเรือเมืองฝางเฉิงก่าง

          จากการดำเนินโครงการศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายปริมาณการค้าไทยกับกว่างซีในครั้งนี้ โดยสรุป ทางสถานกงสุลใหญ่ฯ ได้ประเมินว่า ไทยสามารถใช้ประโยชน์จากด่านตงซิงได้ 3 ทาง คือ หนึ่ง นำเข้าสินค้าไทยในรูปของการค้าชายแดน (ผ่านเวียดนามเข้ามายังจีน) สอง ใช้ด่านตงซิงเป็นจุดกระจายสินค้าไทยที่จีนนำเข้าทางช่องทางต่างๆ ไป และกระจายต่อไปยังตอนเหนือของเวียดนามหรือพื้นที่อื่นๆ ภายในประเทศจีน และ สาม ส่งเสริมให้มีนักธุรกิจไทยไปลงทุนในกิจการค้าส่ง/แปรรูปสินค้าที่อำเภอระดับเมืองตงซิง โดยใช้ประโยชน์จากนโยบายพิเศษของเขตความร่วมมือทางเศรษฐกิจข้ามชาติระหว่างจีนกับเวียดนาม

          ก่อนจะไปดูรายละเอียดของข้อประเมินดังกล่าวซึ่งอยู่ในช่วงท้ายของบทความนี้ บีไอซีขอพาท่านผู้อ่านไปรู้จักกับข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับด่านตงซิงและท่าเรือของเมืองฝางเฉิงก่าง และบทวิเคราะห์เกี่ยวกับจุดเด่นและจุดด้อยของการค้าขายสินค้าผ่านช่องทางทั้งสองกันครับ

          อำเภอระดับเมืองตงซิง (Dong Xing City, 东兴市) เมืองฝางเฉิงก่าง เขตฯ กว่างซีจ้วง มีพื้นที่รวม 540.7 ตร.กม.เป็นเมืองด่านพรมแดนระดับ 1 ^[1] และมีด่านพรมแดนทางบกที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศจีน ตั้งอยู่บริเวณปลายสุดเส้นแนวชายฝั่งทะเลด้านตะวันตกเฉียงใต้ของจีน ด้านตะวันออกเฉียงใต้ติดกับอ่าวเป่ยปู้ (Beibu Gulf, 北部湾) และตั้งอยู่ใกล้กับอำเภอหม่งก๋าย (Mong Cai) จ.กว่างนิงห์ (Quang Ninh) ของประเทศเวียดนาม โดยมี “แม่น้ำเป่ยหลุน” (Bei Lun River, 北仑河) เป็นเส้นแนวพรมแดนธรรมชาติ โดยประชาชนของทั้ง 2 ประเทศสามารถเดินทางไปมาหาสู่ทางบกผ่าน “สะพานข้ามแม่น้ำเป่ยหลุน” และทางน้ำผ่านเรือข้ามฟาก ถือเป็นเส้นทางที่มีความสะดวกรวดเร็วที่สุดของเขตฯ กว่างซีจ้วงในการเดินทางสู่ประเทศเวียดนามและกลุ่มประเทศอาเซียน และถือเป็น “เมืองหน้าด่าน” แห่งเดียวของจีนที่สามารถติดต่อกับอาเซียนได้ทั้งทางบกและทางน้ำ

          ตงซิงทำการค้ากับต่างประเทศ ใน 2 รูปแบบ คือ

          1. การค้าตามแนวชายแดน (สำหรับชาวชายแดน) เป็นการค้าผ่านพื้นที่ความร่วมมือทางเศรษฐกิจ หรืออาจเข้าใจง่าย ๆ ว่าเป็น “จุดการค้าผ่อนปรน (ภาษี) ตามแนวชายแดน” ก็ได้ อาทิ เขตการค้าชายแดนตงซิง (Dong Xing Border Trade Area, 东兴边贸互市贸易区) และเขตความร่วมมือทางเศรษฐกิจข้ามชาติตงซิง-หม่งก๋าย (Dong Xing - Mong Cai Cross-Border Economic Zone, 东兴-芒街跨境经济合作区)

          2. การค้าทั่วไป เป็นการค้าผ่าน “ด่านตงซิง” (Dong Xing Border, 东兴口岸) ซึ่งเป็นด่านสากลระหว่างประเทศ

            ผู้อ่านคงสงสัยว่า รูปแบบการค้าทั้ง 2 แบบที่กล่าวมาข้างต้นมีลักษณะเป็นอย่างไร เรามาดูกัน.....

ด่านพรมแดนทางบกตงซิง (Dong Xing Border, 东兴口岸) (ใช้ทำการค้าทั่วไปตามข้อ 2 ข้างต้น)

          ด่านพรมแดนทางบกอำเภอระดับเมืองตงซิง (Dong Xing Border, 东兴口岸) เรียกง่ายๆ ว่า “ด่านตงซิง” เป็นด่านพรมแดนระดับ 1 ของประเทศจีน ตั้งอยู่ที่อำเภอระดับเมืองตงซิงของเมืองฝางเฉิงก่าง เขตฯ กว่างซีจ้วง

          ด่านตงซิงเป็นอีกช่องทางที่มีความสะดวกสำหรับการขนส่งสินค้าจีนไปยังเวียดนามและกลุ่มประเทศอาเซียน โดยตั้งอยู่ห่างจากนครหนานหนิง (เมืองเอกของกว่างซี) 170 กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองฝางเฉิงก่าง 38 กิโลเมตร โดยการเดินทางระหว่างตงซิงกับนครหนานหนิงสามารถกระทำได้อย่างสะดวกตามทางด่วนและถนนชั้นหนึ่ง (ระยะทางบนทางหลวงพิเศษ 139 กิโลเมตร และระยะทางบนทางหลวงระดับหนึ่ง 39 กิโลเมตร) ใช้เวลาในการเดินทางเพียงแค่ 2 ชั่วโมง

        คณะรัฐมนตรีจีนได้อนุมัติให้ด่านตงซิงเป็นด่านชายแดนชั้นหนึ่งระดับชาติเมื่อปี 2501และเป็นช่องทางสำคัญในการขนส่งยุทธปัจจัยไปช่วยเวียดนามต่อสู้กับสหรัฐฯ แต่ในช่วงปลายปี 2521 เมื่อความสัมพันธ์จีน-เวียดนามแย่ลง ด่านตงซิงจึงถูกปิด และได้เปิดดำเนินการใหม่อีกครั้งเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2537

          “ตงซิง” เป็นอำเภอชายแดนที่มีความร่วมมืออันดีด้านการค้ากับเวียดนาม การจัดตั้งเขตการค้าเสรีจีน – อาเซียนทำให้เศรษฐกิจของอำเภอระดับเมืองตงซิงขยายตัวอย่างรวดเร็ว การค้าชายแดนและการท่องเที่ยวระหว่างกันดำเนินไปอย่างคึกคัก สินค้าส่งออกไปเวียดนามที่ผ่านด่านตงซิง ได้แก่ สิ่งทอ เครื่องใช้ไฟฟ้า วัสดุก่อสร้าง เครื่องจักร เป็นต้น สินค้านำเข้าจากเวียดนามที่ผ่านด่านตงซิง ได้แก่ สินค้าเกษตร สินค้าอาหารทะเล และวัตถุดิบอุตสาหกรรมเคมี เป็นต้น

ระหว่างการเดินทางผ่านด่านฯ ทีมสถานกงสุลใหญ่ฯ และบีไอซี พบเห็น รถบรรทุก (เปล่า) ป้ายทะเบียนจีนจำนวนหนึ่งจอดอยู่บริเวณด่านฯ จากการสอบถามจึงได้ความว่า รถส่วนใหญ่เตรียมรอขึ้นสินค้าไปจำหน่ายหรือกระจายต่อในประเทศเวียดนาม และรถป้ายทะเบียนจีนสามารถวิ่งเข้าประเทศเวียดนามได้ 15 กิโลเมตรเท่านั้น โดยกิโลเมตรที่ 12 จะมีด่านตรวจร่วม (ศุลกากร หน่วยงานด้านการตรวจสอบและกักกันโรค หรือ CIQ และป้องกันชายแดน) และลานสินค้า หากนำสินค้าออกนอกเขตฯ ดังกล่าวจะต้องเปลี่ยนถ่ายสินค้าใส่รถบรรทุกป้ายทะเบียนเวียดนาม และดำเนินพิธีศุลกากรเสียภาษีตามกฎระเบียบ (พื้นที่นับจากหลักปักปันเขตแดนเข้ามา 12 กิโลเมตร หรือถึงด่านตรวจร่วม ถือเป็นเขตปลอดภาษี)

          เจ้าหน้าที่ด่านฯ ให้ข้อมูลว่า มูลค่าการค้าชายแดนของตงซิงเพิ่มขึ้นจาก 2,811 ล้านหยวนในปี 2548 เป็น 11,158 ล้านหยวนเมื่อปีที่ผ่านมา (ปี 53) ซึ่งขยายตัวเฉลี่ยมากกว่าร้อยละ 30 ต่อปี (ปี 53 ขยายตัวร้อยละ 48 จากปีก่อนหน้า)

สินค้าส่งออกหลัก ได้แก่ สิ่งทอและเสื้อผ้าสำเร็จรูป เครื่องใช้ไฟฟ้า (พัดลมไฟฟ้า เครื่องซักผ้า) วัสดุก่อสร้าง (กระเบื้อง ปูนซีเมนต์) สินค้าโลหะ อาหารและเครื่องดื่ม (ขนมปังกรอบ เบียร์) เครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน จักรยาน และจักรยานยนต์

สินค้านำเข้าหลัก ได้แก่ ผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ (กุ้ง ปลาหมึก) สิ่งทอ  สินค้าเกษตรและผลิตภัณฑ์พลอยได้ทางการเกษตร (แป้งมันสำปะหลัง งาดำ/ขาว ใบชา) วัตถุดิบภาคอุตสาหกรรม (ถ่านหิน ยางพารา) วัสดุไม้และเฟอร์นิเจอร์ไม้แดง

          ทีมสำรวจฯ ได้ใช้โอกาสนี้สำรวจตลาดตงซิงด้วย โดยได้พบปะกับคุณหวาง (Mr. Huang) ผู้ประกอบการนำเข้าสินค้าไทยรายใหญ่รายเดียวในตงซิง

คุณหวางให้ข้อมูลว่า เขาไม่ได้การนำเข้าสินค้าไทยทางด่านตงซิง (ซึ่งทำให้ทีมสำรวจฯ รู้สึกแปลกใจอย่างมาก) แต่นำเข้าผ่านการขนส่งทางแม่น้ำโขง ทางท่าเรือจิ่งหง (Jing Hong Port, 景洪港) แคว้นสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน เนื่องจากเหตุผลด้านการคมนาคมขนส่ง และมีต้นทุนที่ถูกกว่า โดยสินค้าไทยส่วนใหญ่นำเข้ามาในจำนวนที่ไม่มากนัก และไม่ค่อยมีความหลากหลาย (การนำเข้าผ่านด่านตงซิงจะต้องมีใบรับรอง เพื่อผ่าน หน่วยงานตรวจสอบและกักกันโรค หรือ CIQ ถึงแม้ว่าสินค้าไทยจะมีตรา อย.ไทย อยู่แล้ว)

          นอกจากนี้ ทีมสำรวจฯ ยังพบว่า สินค้าไทยในตลาดตงซิง ยังไม่สามารถแข่งขันกับสินค้าจากประเทศอื่น ๆ ได้ (โดยเฉพาะสินค้าจากเวียดนาม) อันเนื่องจากปัจจัยหลายประการ อาทิ สินค้ายังไม่เป็นที่รู้จัก อุปนิสัยหรือความเคยชินของผู้บริโภคที่นิยมหรือยึดติดกับสินค้าเวียดนามมากกว่าสินค้าไทย ซึ่งควรต้องมีการประชาสัมพันธ์มากกว่านี้

จากการเยี่ยมชมโกดังสินค้าไทยของคุณหวง สินค้าส่วนใหญ่ที่ทีมสำรวจฯ พบเห็น ได้แก่ ขนมขบเคี้ยว อาหารทานเล่น และยาสามัญประเภทต่าง ๆ อาทิ ถั่วลิสง และถั่วลันเตาอบกรอบ มะพร้าวกรอบ ทุเรียนกรอบ ปลากระป๋อง ลูกอมรสทุเรียน ยาทาผิวหนัง และยาหอม

 เขตการค้าชายแดนตงซิง (Dong Xing Border Trade Area, 东兴边贸互市贸易区) (ใช้ทำการค้าชายแดนตามข้อ 1 ข้างต้น)

      เขตการค้าชายแดนตงซิงมีบริษัท Guangxi Beibu-Gulf Investment Group (广西北部湾投资集团有限公司) เป็นผู้ลงทุนด้วยเม็ดเงินมูลค่า 2,000 ล้านหยวน มีเนื้อที่รวม 770 หมู่จีน (ประมาณ 321 ไร่) และมีพื้นที่ใช้สอย 1 ล้าน ตร.ม.แบ่งการดำเนินงานออกเป็น 3 ระยะ คือ

ระยะแรก (ซึ่งเปิดให้บริการอย่างเป็นทางการแล้วตั้งแต่ปี 2553) ประกอบด้วย ตลาดสินค้านำเข้า เนื้อที่ 260 หมู่จีน (ประมาณ 108 ไร่) พื้นที่ใช้สอย 68,000 ตรม. มูลค่าเงินลงทุน 130 ล้านหยวน แบ่งเป็น ตลาดผลิตผลพลอยได้ทางการเกษตร และตลาดผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำทะเล ซึ่งมีชื่อว่า “ตลาดผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำทะเลระหว่างประเทศอ่าวเป่ยปู้” (Beibu-Gulf International Sea Products Market, 北部湾国际海产品市场) ซึ่งมีขนาดใหญ่ติด 1 ใน 3 ของประเทศจีน     

ระยะที่สอง เนื้อที่ 305 หมู่จีน (ประมาณ 127 ไร่) พื้นที่ใช้สอย 300,000 ตรม. มูลค่าเงินลงทุนราว 800 ล้านหยวน ประกอบด้วย ศูนย์การค้าและจัดแสดงสินค้าส่งออก (สถานที่จัด “งานนิทรรศการธุรกิจการค้า และการท่องเที่ยวชายแดนจีน(ตงซิง)-เวียดนาม(หม่งก๋าย) ประจำปี 2553“ (2010 Sino-Vietnam (Dong Xing-Mong Cai) International Trade and Tourism Expo, 2010中越边境(东兴-芒街)商贸·旅游博览会)) ศูนย์ธุรกิจการเงิน ศูนย์สรรพสินค้าท่องเที่ยวพักผ่อน และเขตที่อยู่อาศัย ซึ่งบางส่วนเริ่มเปิดใช้งานแล้ว

ระยะที่สาม เนื้อที่ 205 หมู่จีน (ประมาณ 85 ไร่) วางแผนสร้างศูนย์โลจิสติกส์และเขตคลังสินค้าแปรรูป คาดว่าพร้อมเปิดใช้งานภายในเดือน ต.ค. 2554

ความพิเศษของของ “เขตการค้าชายแดนตงซิง” คือ เป็น “ตลาดซื้อขายสินค้า” โดยให้สิทธิ์ยกเว้นภาษีทุกประเภท (ทั้งภาษีนำเข้าและภาษีมูลค่าเพิ่ม ซึ่งในกรณีหลังนี้ ของจีนจะต่างกับของไทย กล่าวคือ จีนจะเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับสินค้านำเข้าทุกประเภทที่ด่านนำเข้าสินค้า ขณะที่ไทย จะเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มในตอนที่มีการซื้อขายกันแล้ว) สำหรับประชาชนที่อาศัยอยู่บริเวณชายแดนจีน-เวียดนาม     (ถ้าไม่ใช่ชาวชายแดนหมดสิทธิ์ เพราะต้องแสดงบัตรแสดงตนกับทางเจ้าหน้าที่) และการค้าของชาวชายแดนจีน-เวียดนามใช้การขนส่งทางเรือผ่านแม่น้ำเป่ยหลุนมา โดยบริเวณฝั่งแม่น้ำจะมีคนงานและรถบรรทุกขนาดเล็กจอดรอขึ้น-ลงสินค้าอยู่

ตามเงื่อนไขของการผ่อนปรนภาษีที่ทางฝ่ายจีนและเวียดนามกำหนด  คนชายแดนชาวจีนสามารถนำเข้าสินค้า (จากประเทศอื่นเข้ามายังจีนผ่านด่านชายแดน) ในมูลค่าไม่เกิน 8,000 หยวนต่อคนต่อวัน และคนชายแดนชาวเวียดนามสามารถนำเข้าสินค้า (จากประเทศอื่นเข้าเวียดนามผ่านด่านชายแดน) ในมูลไม่เกิน 700 หยวนต่อคนต่อวัน

แต่ไม่ใช่ว่าสินค้าทุกประเภทสามารถนำเข้าหรือได้รับการยกเว้นภาษีนะครับ (ส่วนใหญ่เป็นสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันที่อยู่ในบัญชีสินค้าที่ทางการกำหนด) ทั้งนี้ โดยจำเป็นต้องศึกษาระเบียบข้อกำหนดที่เขตการค้าชายแดนกำหนดไว้อย่างละเอียด

            ตอนหน้า！！ เราจะมาทำความรู้จักกับความพิเศษของพื้นที่เศรษฐกิจพิเศษที่มีชื่อว่า  “เขตความร่วมมือทางเศรษฐกิจข้ามชาติตงซิง-หม่งก๋าย” และ "ท่าเรือเมือฝางเฉิงก่าง" ท่าเรือที่ใหญ่ที่สุดทางภาคตะวันตกเฉียงใต้ของจีน รวมทั้งบทวิเคราะห์ที่น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับใครหลาย ๆ คนครับ