วอลล์สตรีต เจอร์นัล รายงานว่า หลังตัวเลขการเติบโตทางเศรษฐกิจอยู่ในแดนลบติดต่อกัน 2 ไตรมาสจากหางเลขของการปรับขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่มจนทำให้ญี่ปุ่นเข้าสู่ภาวะถดถอยทางเทคนิค เขตเศรษฐกิจอันดับ 3 ของโลกก็กลับมาขยายตัวเป็นบวกอีกครั้งในไตรมาสสี่ของปีกลาย โดยเติบโต 2.2% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า ซึ่งต่ำกว่าตัวเลขคาดการณ์ของนักวิเคราะห์ที่ประเมินว่าจะอยู่ที่ 3.6% ทำให้ตัวเลขการขยายตัวทั้งปี 2557 ของญี่ปุ่นอยู่ที่ 0% หรือไม่เติบโตเลย

เหตุที่การเติบโตในไตรมาสที่แล้วออกมาน่าผิดหวัง เป็นเพราะการลงทุนของภาคธุรกิจตลอดจนการใช้จ่ายของภาคครัวเรือนต่ำกว่าคาด โดยภาคธุรกิจและครัวเรือนใช้จ่ายเพิ่มขึ้นเพียง 0.1% และ 0.3% ตามลำดับ เมื่อเทียบกับไตรมาสก่อนหน้า ขณะที่การส่งออกที่เป็นไปอย่างคึกคัก โดยขยายตัว 2.7% เทียบกับไตรมาสสามปีกลาย ช่วยผลักดันให้ภาพรวมเศรษฐกิจปรับตัวดีขึ้น ประกอบกับการลดลงของราคาพลังงานซึ่งเป็นสินค้านำเข้าสำคัญของญี่ปุ่นช่วยชดเชยผลกระทบของค่าเงินเยนอ่อน

แต่นักเศรษฐศาสตร์หลายสำนักยังมองว่า การเติบโตที่ดีขึ้นในไตรมาสที่แล้วเป็นเพียงการกระเตื้องขึ้นชั่วคราว มากกว่าจะเป็นสัญญาณการสิ้นสุดภาวะเงินฝืด "ตัวเลขบางอย่างขึ้น บางอย่างลง แต่ก็ยังมีความแตกต่างระหว่างการเคลื่อนไหวเป็นวัฏจักรกับแนวโน้มระยะยาว ยังไม่มีสัญญาณที่ชี้ว่าโครงสร้างเศรษฐกิจญี่ปุ่นเปลี่ยนแปลง" นายริชาร์ด แคทซ์ บรรณาธิการบริหารของ ดิ โอเรียนทัล อีโคโนมิก รีพอร์ต ตั้งข้อสังเกต

นักวิเคราะห์ชี้ว่า ความท้าทายสำคัญในขณะนี้ของรัฐบาลภายใต้การนำของ นายชินโสะ อาเบะ นายกรัฐมนตรี คือ การดูแลให้อัตราเงินเฟ้อและค่าจ้างเคลื่อนไหวในทิศทางที่สอดคล้องกัน การใช้จ่ายภาคครัวเรือนที่ซบเซาสะท้อนว่า ค่าจ้างแรงงานเพิ่มขึ้นในระดับที่ช้ากว่าอัตราเงินเฟ้อ ทำให้ผู้บริโภคลังเลที่จะควักกระเป๋า

ทั้งนี้ ค่าจ้างแรงงานที่ปรับค่าเงินเฟ้อแล้วขยับขึ้นเพียง 0.1% ในไตรมาสสุดท้ายของปีกลายเทียบกับไตรมาสก่อนหน้า ยิ่งไปกว่านั้น ค่าจ้างยังเพิ่มขึ้นในระดับต่ำกว่าอัตราเงินเฟ้อเป็นเดือนที่ 18 ติดต่อกัน ที่ผ่านมานายอาเบะพยายามกดดันอย่างหนักภาคธุรกิจในประเทศปรับเพิ่มค่าจ้างแรงงาน แต่ยังไม่ได้รับการตอบสนองที่เป็นรูปธรรม โดยการเจรจาประจำปีนี้เรื่องค่าจ้างระหว่างสหภาพแรงงานกับนายจ้างเริ่มขึ้นตั้งแต่ปลายเดือนที่แล้วและจะได้ข้อสรุปภายในเดือนมีนาคมนี้

ยังมีข่าวดีอยู่บ้างสำหรับนายอาเบะ ค่าเงินเยนที่อ่อนจากมาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณของธนาคารกลาง ซึ่งเป็น 1 ใน 3 ลูกดอกของนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจ

"อาเบะโนมิกส์" ช่วยกระตุ้นยอดนักท่องเที่ยว และจูงใจให้บริษัทญี่ปุ่นย้ายตำแหน่งงานบางส่วนกลับมายังบ้านเกิด อาทิ บริษัทอิเล็กทรอนิกส์อย่างแคนอน พานาโซนิคและชาร์ป รวมถึงบริษัทยาอย่างโคบายาชิ ฟาร์มาซูติคอล ประกาศเพิ่มกำลังการผลิตภายในประเทศ ขณะที่อัตราการว่างงานเดือนธันวาคมปีกลายลดลงเหลือ 3.4% ต่ำสุดนับจากปี 2540

แม้ลูกศร 2 ดอกแรกของอาเบะโนมิกส์ ซึ่งได้แก่ การเพิ่มการใช้จ่ายภาครัฐและการอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจะเห็นผลในระดับหนึ่ง โดยเฉพาะการกดค่าเงินเยนให้อ่อน

แต่นักเศรษฐศาสตร์ยังคงกังขากับความเอาจริงเอาจังของนายอาเบะในการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ ซึ่งเป็นลูกศรดอกที่สาม และเป็นความหวังของการเติบโตในระยะยาว ต่างกับ 2 ดอกแรกที่มีผลเพียงระยะสั้น

จนถึงขณะนี้ ยังไม่มีรายละเอียดที่ชัดเจนของลูกศรดอกสุดท้าย ด้านที่ปรึกษาของนายอาเบะแย้งว่า ขณะนี้รัฐสภากำลังพิจารณาแก้ไขกฎหมาย 20 ฉบับซึ่งจะปลดล็อกกฎระเบียบที่ล้าสมัยซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการค้าการลงทุน แต่บางคนตั้งแง่ว่า กฎหมายบางฉบับที่เข้าคิวเตรียมแก้ไขเป็นประเด็นยิบย่อยเกินกว่าจะสร้างความเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างได้ เช่น การผ่อนคลายกฎระเบียบการเต้นรำในสถานบันเทิง

อย่างไรก็ตาม มีจำนวนไม่น้อยที่มองแนวโน้มเศรษฐกิจญี่ปุ่นปีนี้ในแง่บวก โดยชี้ว่ามีปัจจัยส่งเสริมหลายอย่าง เช่น การลดลงกว่า 50% ของราคาน้ำมันจะช่วยให้ผู้บริโภคมีเงินเหลือในกระเป๋ามากขึ้นและลดต้นทุนการผลิตของภาคธุรกิจ ส่วนการเลื่อนกำหนดปรับขึ้นภาษีมูลค่าเพิ่มระยะที่สองจาก 8% เป็น 10% โดยจะเริ่มมีผลในเดือนตุลาคม 2560 จากเดิมตุลาคมปีนี้ ก็ช่วยให้ผู้บริโภคมีเวลาหายใจหายคอและช่วยสร้างบรรยากาศในการใช้จ่าย

นายอากิระ อามาริ รัฐมนตรีกระทรวงเศรษฐกิจและนโยบายการคลัง ซึ่งดูแลการฟื้นฟูเศรษฐกิจระบุว่า "เซนติเมนต์ของผู้บริโภคกำลังปรับตัวดีขึ้นอย่างรวดเร็ว และมุมมองต่อเศรษฐกิจเป็นไปในทิศทางบวก"

สอดคล้องกับผลการสำรวจความคิดเห็นนักเศรษฐศาสตร์ 41 คน โดยเจแปน เซ็นเตอร์ ฟอร์ อีโคโนมิกส์ รีเสิร์ช ที่ชี้ว่า มีแนวโน้มที่เศรษฐกิจญี่ปุ่นจะเติบโตเป็นบวกต่อเนื่องในช่วง 9 ไตรมาสข้างหน้า ซึ่งถ้าเป็นดังคาดจะเป็นการขยายตัวติดต่อกันยาวนานที่สุดของญี่ปุ่น นับจากทศวรรษ 1980

หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่จะชี้ชะตาว่า เขตเศรษฐกิจเบอร์ 3 ของโลกยืนระยะเติบโตได้นานหรือไม่ คือ ผลการเจรจาปรับขึ้นค่าจ้าง ซึ่งหลายคนหวังว่าตัวเลขผลประกอบการของหลายบริษัทยักษ์ใหม่ที่ออกมาน่าพอใจ จะทำให้นายจ้างยอมปรับขึ้นค่าจ้างครั้งใหญ่ ซึ่งจะส่งอานิสงส์ต่อเศรษฐกิจของประเทศอีกต่อหนึ่ง

รูปภาพที่เกี่ยวข้อง

•