กรอบการค้าเสรีสำคัญระหว่างมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ-การเมืองโลก "สหรัฐ-อียู" ในกรอบการค้าเสรีทรานส์แอตแลนติกและหุ้นส่วนการลงทุน หรือ TTIP ถึงคราวที่จะต้องหยุดการเจรจาชั่วคราวอีกรอบหนึ่ง หลังจากก่อนหน้านี้ทั้งสองฝ่ายเคยเลื่อนการหารือมาแล้ว

     เนื่องจากสหรัฐเจอปัญหา "ชัตดาวน์" หน่วยงานภาครัฐ รวมถึงกรณีที่ นายเอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน ออกมาแฉว่า สำนักงานความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐ (National Security Agency : NSA) แอบส่องข้อมูลในโทรศัพท์ของนายกรัฐมนตรีหญิงเหล็ก อังเกลา แมร์เคิล ของเยอรมนี หัวเรือใหญ่ด้านเศรษฐกิจการเมืองของอียู

     หลังจากที่มีการพูดคุยเรื่องการค้าระหว่างกันมาตั้งแต่ปีที่แล้ว ณ ตอนนี้ คณะกรรมาธิการอียูได้เปิดเวทีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ ในหัวข้อเรื่องกฎการลงทุนสำหรับบริษัทต่างๆ โดยมีเป้าหมายที่จะปิดทางหนีทีไล่ของบริษัทที่อาศัยช่องโหว่ทางกฎหมาย

     บีบีซี รายงานว่า กลุ่มล็อบบี้ยิสต์ทั้งตัวแทนผู้บริโภคและด้านสิ่งแวดล้อมต่างพุ่งเป้าโจมตี ว่า หากอียูยอมลงนามกรอบการค้า TTIP กับสหรัฐจะเป็นเรื่องที่เสี่ยงมาก เนื่องจากมาตรฐานการผลิตของสหรัฐยังต่ำกว่าอียูอยู่ในหลายๆ ด้าน ถึงแม้ว่าตามการศึกษาของอียูจากเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา

     กรอบการค้าดังกล่าวจะช่วยจีดีพีของคู่เจรจาสองฟากฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก โดยจีดีพีอียูจะสูงขึ้นถึง 120,000 ล้านยูโร ซึ่งเท่ากับ 0.5% ของจีดีพี และเพิ่มขนาดเศรษฐกิจสหรัฐถึง 95,000 ล้านยูโร หรือเทียบได้กับ 0.4% ของจีดีพี

     แต่ก็ยังมีข้อกังวลถึงเรื่องกฎหมายที่จะเปิดช่องให้บริษัท สหรัฐเข้ามาเอาเปรียบอียู ดังที่กลุ่มเอ็นจีโอของยุโรปได้ออกแถลงการณ์ร่วมกันเมื่อช่วงกลางเดือน มกราคมที่ผ่านมา โดยตั้งข้อสงสัยว่ากลไกแก้ไขข้อพิพาททางกฎหมายของ TTIP หรือที่เรียกว่า พันธกรณีในการระงับข้อพิพาทระหว่างนักลงทุนกับรัฐภาคี (Investor-State Dispute Settlement : ISDS) โดยนักลงทุนสามารถฟ้องร้องรัฐบาลของประเทศที่เข้าไปลงทุนเพื่อปกป้องสิทธิ์ ของตนภายใต้ความตกลงได้

     นายแบรนด์ ลานเกอร์ สมาชิกสภายุโรป จากซีกสังคมนิยม กล่าวผ่านดอยเชอร์เวลเลอร์ว่า "การยอมรับ ISDS จะเป็นการเปิดประตูให้กับบริษัทใหญ่จากสหรัฐเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ ซึ่งจะผิดกับหลักกฎหมายของอียู" นายลานเกอร์กล่าวต่อว่า "การกระทำดังกล่าวจะเป็นผลกระทบที่รุนแรงต่อภาคส่วนที่สำคัญอย่างภาคการ บริการสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม"

     ตัวอย่างในเวทีโลกที่ได้รับผลกระทบ ชัดเจนจาก ISDS คือกรณีของออสเตรเลีย ถูกบริษัท ฟิลิป มอร์ริส บริษัทค้าบุหรี่ชื่อดังจากสหรัฐ ฟ้องรัฐบาลในเรื่องซองบุหรี่ที่ขายในแดนจิงโจ้ ซึ่งรัฐบาลไม่อนุญาตให้แสดงโลโก้บนหน้าซอง แต่จะให้แสดงไว้ที่ข้างซองแทน และจะแทนที่ด้วยรูปของผลเสียของบุหรี่

     กระนั้นก็ตาม นายคาเรล เดอฆูชท์ คณะกรรมาธิการการค้าของอียู กล่าวถึงกรณีการทำการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ โดยมีใจความเพื่อที่จะรับฟังความคิดเห็นจากหลายส่วน เนื่องจากข้อตกลงหลายข้อได้สร้างผลกระทบในเชิงปฏิบัติ อย่างการเปิดช่องว่างให้บริษัทต่าง ๆ หาทางใช้ผลประโยชน์จากข้อกฎหมายที่คลุมเครือ

    แต่นายเดอฆูชท์ได้กล่าวถึง ISDS ว่า ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับอียูแต่อย่างใด ซึ่งบริษัทสัญชาติยุโรปก็ได้ใช้ประโยชน์จาก ISDS กับหลายประเทศที่เป็นคู่ค้าเช่นกัน อีกทั้งทางกรรมาธิการอียูไม่ได้ผลักดันเรื่องนี้ให้เป็นเรื่องใหม่แต่อย่าง ใด แต่เป็นเพียงการติดตามนโยบายที่ผูกพันกับนโยบายภายในของแต่ละชาติสมาชิก รวมไปถึงที่เป็นข้อผูกมัดในสนธิสัญญาด้วย

     สำหรับนายพอล เดอเคล็ก จากองค์กร "Freinds of the Earth" ซึ่งเป็นองค์กรเอ็นจีโอด้านสิ่งแวดล้อม ระบุว่า ข้อตกลง ISDS ที่อียูทำไว้กับหลายประเทศก่อนหน้านี้ ล้วนแล้วแต่เป็นประเทศกำลังพัฒนา ซึ่งยังไม่มีบริษัทข้ามชาติที่แข็งแกร่ง

     พร้อมกันนี้ยังมองว่า การทำข้อตกลงการค้ากับทั้งแคนาดาและสหรัฐ เสมือนการเปลี่ยนเกมทั้งกระดาน ซึ่งตามวัฒนธรรมของบริษัทจากสหรัฐแล้ว จะพยายามทำทุกวิถีทางที่จะท้าทายและหาช่องโหว่ ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องนโยบายหรือเรื่องกฎหมาย

    นับเป็นก้าวที่ต้องรอบคอบสำหรับอียูในครั้งนี้ สำหรับการทำข้อตกลงการค้ากับประเทศที่มีบริษัทข้ามชาติที่เจนสนาม เต็มไปด้วยศักยภาพด้านการแข่งขัน แม้จะได้รับเสียงสนับสนุนจากหลายฝ่ายในฝั่ง

     อียูเองแต่ก็ต้องจับตามองต่อไปว่า 2 เขตเศรษฐกิจที่มีความเชี่ยวชาญด้านการค้าเสรีจะเดินไปในทิศทางใด


ขอบคุณรูปภาพจาก : ประชาชาติธุรกิจออนไลน์

รูปภาพที่เกี่ยวข้อง

•