แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลของ สปป. ลาว เริ่มมีความชัดเจนและเป็นรูปธรรมมากขึ้น เมื่อรัฐบาล สปป. ลาว โดยกระทรวงเทคโนโลยีและการสื่อสาร ได้ประกาศวิสัยทัศน์การพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลแห่งชาติ ระยะ 20 ปี (ค.ศ. 2021-2040) ในปี 2564 โดยมีเป้าหมายสำคัญในการปรับเปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจของ สปป. ลาว จากระบบเศรษฐกิจแบบดั้งเดิมไปสู่เศรษฐกิจฐานความรู้และดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบภายในปี 2583 นอกจากนี้ กระทรวงเทคโนโลยีฯ ได้จัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลแห่งชาติ ระยะ 10 ปี (ค.ศ. 2021-2030) ซึ่งมุ่งเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ การพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีและดิจิทัล และการเปลี่ยนผ่านการให้บริการภาครัฐไปสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Government) ควบคู่กับการจัดทำแผนพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลแห่งชาติ ระยะ 5 ปี (ค.ศ. 2021-2025) 

ภายใต้กรอบการดำเนินงานดังกล่าว รัฐบาล สปป. ลาว ให้ความสำคัญกับการพัฒนาและการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล โดยกำหนดให้เป็นเสาหลักสำคัญลำดับแรกของการพัฒนา ทั้งนี้ ได้กำหนดแนวทางการจัดตั้งศูนย์ข้อมูลแห่งชาติ (National Data Center) พร้อมทั้งส่งเสริมให้ภาคเอกชนทั้งในประเทศและต่างประเทศร่วมลงทุนเพื่อจัดตั้งศูนย์ข้อมูลเชิงพาณิชย์ (Commercial Data Center) และระบบการจัดเก็บข้อมูลภายในประเทศ นอกจากนี้ รัฐบาลยังมีเป้าหมายผลักดันให้ สปป. ลาว เป็นศูนย์กลางการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลดิจิทัล (Data Connectivity Hub) ระหว่างจีนกับภูมิภาคอาเซียน ซึ่งจะช่วยส่งเสริมบทบาทของ สปป. ลาว ในระบบเศรษฐกิจดิจิทัลระดับภูมิภาคอีกด้วย

ในช่วงที่ผ่านมา รัฐบาล สปป. ลาว ให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลเพื่อสนับสนุนการประเทศ โดยเฉพาะการยกระดับการบริการรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (e-Government) การพัฒนาทักษะดิจิทัลของบุคลากร และการส่งเสริมการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลในภาพรวม การดำเนินงานด้านรัฐบาลดิจิทัลของ สปป. ลาว ครอบคลุมการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบสนับสนุนที่สำคัญ เช่น การเชื่อมโยงเครือข่ายอินทราเน็ตของภาครัฐ ระบบสำนักงานอิเล็กทรอนิกส์ (e-Office) ระบบบริการอิเล็กทรอนิกส์ภาครัฐ และระบบศุลกากรในรูปแบบดิจิทัล (Smart Customs) ซึ่งสะท้อนถึงความพยายามในการยกระดับการบริหารจัดการภาครัฐให้มีความเชื่อมโยงและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิทัลมากยิ่งขึ้น

ภายใต้แนวทางดังกล่าว กระทรวงเทคโนโลยีฯ ได้เร่งขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลและการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ โดยให้ความสำคัญกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและการบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2568 กระทรวงเทคโนโลยีฯ ได้ลงนามบันทึกความเข้าใจกับบริษัท กลุ่มพงสะหวัน จำกัด เพื่อดำเนินการศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาศูนย์ข้อมูลแห่งชาติ และระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลภาครัฐ โดยมอบหมายให้บริษัท พูนพนนะคอน จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของบริษัท กลุ่มพงสะหวัน เป็นผู้ดำเนินการศึกษาความเป็นไปได้ทางเศรษฐกิจและเทคนิค ระยะเวลา 6 เดือน โครงการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อจัดเก็บและบริหารจัดการข้อมูล สนับสนุนการเชื่อมโยงข้อมูลและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานภาครัฐอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย รวมถึงสนับสนุนการให้บริการดิจิทัลของภาครัฐและภาคเอกชน

รัฐบาล สปป.ลาว ยังได้เปิดตัวโครงการ Lao Digital Park หรือ สวนอุทยานดิจิทัลลาว เมื่อเดือนตุลาคม 2568 ซึ่งได้การสนับสนุนจากรัฐบาลเกาหลีใต้ โครงการดังกล่าวจะเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมดิจิทัลและครอบคลุมระบบนิเวศดิจิทัลเพื่อดึงดูดการลงทุนด้านเทคโนโลยี พัฒนาทักษะดิจิทัล และสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านของ สปป. ลาว ไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล นอกจากนี้ รัฐบาล สปป.ลาว ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจกับบริษัท ซิลิคอน เทค พาร์ค (ลาว) โซล จำกัด เพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ที่ขับเคลื่อนด้วยพลังงานสะอาด รวมถึงการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษด้าน AI (AI Special Economic Zone) ซึ่งจะครอบคลุมพื้นที่กว่า 937 ไร่ ในนครหลวงเวียงจันทน์ เขตเศรษฐกิจพิเศษฯ มีวัตถุประสงค์เพื่อดึงดูดการลงทุน ยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางเทคโนโลยี และส่งเสริมบทบาทของ สปป. ลาว ในการเป็นศูนย์กลางระดับภูมิภาคสำหรับการพัฒนา AI อย่างยั่งยืน

แม้ว่า สปป. ลาว จะมีนโยบายชัดเจนในการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัล แต่ยังคงเผชิญข้อจำกัดด้านบุคลากร ที่มีทักษะและความเชี่ยวชาญ งบประมาณ และประสบการณ์ด้านเทคโนโลยีขั้นสูง ช่องว่างเหล่านี้จึงเป็นโอกาสสำหรับผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะในด้านการถ่ายทอดเทคโนโลยี การออกแบบระบบ การบริหารจัดการศูนย์ข้อมูล การพัฒนาบุคลากร รวมถึงการร่วมทุน โดยสามารถเข้ามาเติมเต็มผ่านความร่วมมือและการร่วมทุนกับหุ้นส่วนท้องถิ่นและภาครัฐของ สปป. ลาว เพื่อเปลี่ยนข้อจำกัดดังกล่าวให้เป็นความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ที่เติบโตร่วมกัน

อีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ สปป. ลาว มีศักยภาพและเป็นจุดขายเชิงยุทธศาสตร์คือความพร้อมด้านพลังงาน โดยเฉพาะพลังงานน้ำและพลังงานหมุนเวียนที่มีต้นทุนที่แข่งขันได้ ซึ่งสามารถสนับสนุนการพัฒนา Data Center และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่ใช้พลังงานสูงได้ ทั้งนี้ รัฐบาล สปป.ลาว มีแนวโน้มให้ความสำคัญกับการนำพลังงานสะอาดไปสนับสนุนอุตสาหกรรมที่สร้างมูลค่าเพิ่มสูง รวมถึง AI และ Data Center ที่ใช้พลังงานสะอาด จึงเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนไทยพัฒนา Green Data Center ที่ตอบโจทย์เป้าหมายการลดการปล่อยคาร์บอนและการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวของบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก นอกจากนี้ สปป. ลาว ยังมีข้อได้เปรียบด้านที่ตั้งทางภูมิศาสตร์จากการมีพรมแดนติดกับประเทศไทย ซึ่งเอื้อต่อการเชื่อมโยงระบบและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลระหว่างสองประเทศ เช่น โครงข่ายสายเคเบิลใยแก้วนำแสง (Fiber Optic) ทางบกที่มีศักยภาพในการรองรับการเชื่อมต่อที่มีความหน่วงต่ำ อย่างไรก็ดี ความมั่นคงและประสิทธิภาพของระบบขึ้นอยู่กับคุณภาพของโครงข่ายไฟฟ้าและโทรคมนาคมในพื้นที่ที่เลือกลงทุนด้วย ประกอบกับสิทธิประโยชน์และมาตรการส่งเสริมการลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จึงเป็นโอกาสสำหรับนักลงทุนไทยที่จะพัฒนา Data Center ใน สปป. ลาว ให้เป็นศูนย์สำรองข้อมูลและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่เชื่อมโยงกับศูนย์ข้อมูลหลักในประเทศไทย เพื่อเพิ่มความยืนหยุ่นและความมั่นคงของระบบดิจิทัลในระดับภูมิภาค 

บทความโดย นายพูมใจ แพงมะนี เจ้าหน้าที่ BIC 

สถานเอกอัครราชทูต ณ เวียงจันทน์ 

ข้อมูลอ้างอิง
- https://www.laotradeportal.gov.la/upload/files/Pub_1673425540lo_LA.pdf - https://www.mofa.go.kr/la-en/brd/m_1892/view.do?seq=757895
- https://en.vietnamplus.vn/vietnam-laos-expand-cooperation-in-technology-data-digital-transformation-post333198.vnp
- https://english.news.cn/20250627/2259a0220a6b442bbbf3b3fccc61bb2b/c.html - https://kpl.gov.la/En/detail.aspx?id=91710
- https://english.news.cn/asiapacific/20260114/d421ae04e2114e30bc2f73fa0295f17f/c.html
- https://www.trade.gov/country-commercial-guides/laos-digital-economy